Военные преступления Азербайджана

Преступления, которые никогда не должны оставаться безнаказанными


Международные доклады





























text Международные доклады

text text

text text

text text

текст текст Выжившие

Текст текст

Текст текст


Grievance Complainant Register

No. Date Received Grievance Code Community / Settlement Complainant Complain /Comments Current Status


GRM Database

No. Number of complaints received Number of complaints that have reached agreement Percent of complaints that have reached agreement Number of complaints that have been resolved Percent of complaints that have been resolved Number of complaints that have gone to mediation Percent of complaints that have gone to mediation


Download the complaint form below



Complaints can be submitted by following channels:

  • phone –specific number for complaints uptake’
  • e-mail – specific email address for complaints uptake;
  • post – specific address for complaints uptake:
  • Online Application form
  • verbally to Grivance Liaison Officers appointed at the Grievance focal points


List of Grievance Focal Points

No. GFP Code Address Assigned GLO (Name/ phone / e-mail) Comments:


The developed Grievance redress mechanism is providing a procedure for stakeholders and the public to raise concerns related to “Integrated Water Resource Management/Akhouryan River, Phase 1, construction of Kaps Reservoir and Gravity Irrigation System” program, provide feedback and comments about the project operations and how those complaints/comments will be handled.

Grievance redress mechanism is a process focused on receiving, evaluating and resolving project-related grievances from affected communities and stakeholders. The grievance redress mechanism differs from other forms of dispute resolution (e.g. courts, administrative systems, etc.) in that way that it offers the advantage of a locally based, simplified and mutually beneficial way to amicably settle issues within the framework of the projects /activities.

Anyone can submit a grievance if they feel that project activities are negatively affecting them, their community or their local environment. At any time, legal actions may be implemented in accordance with existing law & regulations.

Grievance Redress Mechanism, as a part of overall Project Management activities will be carried out continuously during entire project implementation period, thus it will serve to general public, affected or possible affected persons and also all Project components performed by different

Parties/Organizations, Consultants/Contractors.

Handling grievances encompasses a step-by-step process as well as assigned responsibilities for their proper completion.

Step 1 ։

  • Receiving and keeping track of grievances;
  • Investigating grievances and suggesting its resolution options;
  • Preparing a response; and
  • Monitoring, reporting, and evaluating of grievances.

Step 2։ Notification of stakeholders about developed grievance mechanism

  • Nevertheless, abovementioned grievance mechanism does not limit the right of complaining party to submit the case to the court of law just in the first or any stage of grievance process.





The Water Sector Projects Implementation Branch of Armenian Territorial Development Fund / ATDF acts as a separate subdivision of the Fund. It is the successor of the projects implemented by the “Water Sector PIU” state institution after its liquidation. The “Water Sector PIU” state institution was established in 1994 by the RA Government Decision No. 577 of 15.12.1994, with a status of a legal entity, as a project implementation unit. Afterwards, by several decisions of the RA Government, the status of the PIU was changed and the unit functioned with the charter and structure of “Water Sector PIU” state institution approved by the RA Government Decision No. 531-N of 28 April 2011, as a state institution within the executive bodies for the implementation of projects.

The Water Sector PIU has carried out extensive works on modernization and improvement of irrigation water systems, construction of gravity irrigation systems, repair of canals, construction of new ones, completion of construction of Marmarik reservoir.

On 30 December 2019, the Water Sector PIU was liquidated, and on 1 February 2020, the Water Sector Projects Implementation Branch was established, with the following functions:

Within the framework of implementation of the projects reserved for the Fund and assigned to the Branch in the field of water systems management in the Republic of Armenia, preparation of current schedule of works implementation and project cost-estimates, control over the quality and deadlines of the works, procurement of goods and services planned under the projects, as well as monitoring of the projects, including the preparation and submission of reports in accordance with the format established by relevant international or foreign credit organizations and the legislation of the Republic of Armenia, as well as a number of other functions.

Continuing the projects implemented by the Unit, the Branch implements projects in the fields of irrigation and drinking water, construction of reservoirs.

The “Integrated Water Resources Management (IWRM) / Akhuryan River, Phase 1, Construction of Kaps Reservoir and Gravity Irrigation System” project is implemented through the Water Sector Projects Implementation Branch of the Armenian Territorial Development Fund.



The Armenian Territorial Development Fund / ATDF was established on the basis of the restructuring of the Social Investment Fund, within the framework of “2014-2025 Strategic Program on Prospective Development of the Republic of Armenia” regional development policy. Since 1996, the Social Investment Fund has been involved in wide-range activities aimed at rehabilitation of community infrastructure, implementing numerous projects. In all regions of the country, the Fund’s activity resulted in newly built and reconstructed schools, community centers, drinking and irrigation water lines, health centers, etc.

According to the RA Government Decision No. 1521-N of 25 December 2014, the Social Investment Fund was renamed Armenian Territorial Development Fund. Majority of community leaders have acquired knowledge and skills in the fields of financial management, budgeting, tax and property management through training courses funded by the Fund. The activities of the Fund are in line with the programs of the RA Government; it is a key tool for the implementation of sectoral strategic programs.

The Armenian Territorial Development Fund is the implementing authority of the “Integrated Water Resources Management (IWRM) / Akhuryan River, Phase 1, Construction of Kaps Reservoir and Gravity Irrigation System” project.



The Water Committee is a body subordinated to the Ministry of Territorial Administration and Infrastructure of the Republic of Armenia. The purpose of its activity is to ensure the development and implementation of the water sector policy of the Republic of Armenia. The tasks of the Committee are the management and ensuring of safe use of state-owned water systems, ensuring the implementation of the national water program, the development and implementation of water systems investment policy, and the organization of the expertise of investment projects.

The functions of the Water Committee are: to develop and ensure the implementation of the sector development and reform strategy, including the development of financial strategy, as well as the preparation and management of investment projects arising from them, participation in annual and long-term activities of estimating the demand for usable water resources, as well as ensuring their redistribution. The Committee is empowered also to manage the state institutions implementing investment projects in the sector, to support the implementation of international cooperation related to the sector within its competence and a number of other functions.

The Water Committee is the executive body of the “Integrated Water Resources Management (IWRM) / Akhuryan River, Phase 1, Construction of Kaps Reservoir and Gravity Irrigation System” project.


he overall aim of the Environmental and Social Impact Assessment (ESIA) study is to give an overview of the present situation in the Project Area, to assess the potential environmental and social impacts (positive and negative) of the Project and to name appropriate mitigation/ compensation measures and monitoring approaches.

On the basis of the existing environmental situation and the technical planning Fichtner, which was appointed by “Water State Project Implementation Unit” State Institution as ESIA Consultant in September 2018, determined and evaluated the environmental and social impacts during construction and operation of the planned Kaps Dam and Reservoir. In a second step, appropriate mitigation/ compensation measures and monitoring measures were considered to reduce possible adverse impacts.

The main objectives of the ESIA Study are to:

  • explain the Project framework including the current design and key technical aspects;
  • analyze the environmental and social baseline in the Project Area and the resulting requirements for impact assessment in compliance with all relevant international policies (e.g. KfW Sustainability Guideline, IFC/World Bank EHS Guidelines, EU EIA Guideline, Recommendations from WCD) as well as Armenian national environmental guidelines and requirements;
  • perform a detailed environmental and social impact assessment on the basis of the technical design, available data and own field surveys with the purpose of understanding the current environmental and social situation in the Project Area and to assess the potential positive and negative impacts of the Project;
  • identify and recommend measures to avoid, minimize or mitigate adverse environmental and social impacts of the Project during the construction and operation phases, and recommend referring monitoring measures to be addressed during Project implementation through the preparation of an ESMMP (Environmental and Social Management and Monitoring Plan).

After public disclosure of the ESIA including the ESMMP, public consultations will be executed in order to seek feedback and concerns of stakeholders and Project Affected People (PAP).

The Project will be implemented in different stages and phases.

Stage 1, Phase 1 of the Project will support approx. 19,400 ha of irrigable agricultural land (5,820 ha currently under irrigation) and additional approx. 4,600 ha non-irrigable land through the Akhouryan Right Bank Irrigation Canal (RBIC) and the Shirak Main Irrigation Canal (MIC). The dam design will take into account the possibility of raising the dam at a later stage. Stage 1, Phase 1 will include the following:

Stage 1, Phase 2 of the Project will include the installation of gravity fed infrastructure for a pilot area for efficient irrigation technologies covering an area of 704 ha in Akhurik and Yerazgavors communities (plus 39 ha for homestead gardens) at the end of the Right Bank Irrigation Canal.

Stage 2, which will be covered by a separate loan agreement, is envisaged to raise the Kaps Dam to a higher level and increase the storage capacity to up to 60 Mm³. Additional pipelines and conveyance systems towards the Talin/ Armavir area will be constructed and will allow for irrigation of an additional 7,000 ha.

Construction works for rehabilitation/ completion of Kumayri Tunnel will be financed as part of Phase 2 of Stage 1. Potential impacts from rehabilitation of Kumayri Tunnel however are included in the ESIA (Environmental and Social Impact Assessment) as it is covered under the final design and preparation of tender documents undertaken by the Implementation Consultant financed under Phase 1 of Stage 1 of the Project.

The overall objective of the Project is to contribute to sustainable use of the scarce water resources along the Akhouryan River in Shirak Province, considering different competing water user interests. The Project aims at increasing agricultural productivity, contribute to food security, promote rural development and improved living conditions of the population, and reduce the target group’s vulnerability towards the impacts of climate change, protecting the ecosystems and biodiversity in the region, and reducing the safety risk for the population downstream of the unfinished Kaps Dam and Reservoir.

The Project involves stabilization, rehabilitation and further construction of the Kaps Dam and Reservoir. It will be embedded into a framework for integrated water resources management (IWRM) to ensure more sustainable water resources management in the Akhouryan River Basin and for water user groups.

The Project will be implemented in different stages and phases:

Stage 1 (Phase 1) includes:

“the Project” for the ESIA Consultancy;

Rehabilitation/ construction of Kaps Dam/ Reservoir (with capacity of 25 Mm³) for supporting irrigation and improved water management at the upper part of the Akhouryan River system;

Rehabilitation/ construction of adjacent structures such as bottom and irrigation outlet structures, tunnels, spillway, etc. Adjacent structures are designed to allow for a later increase of the reservoir to capacity of 60 Mm³;

Design of works at upstream Lake Arpi Reservoir (e.g. possible rehabilitation/ construction of new dam and rehabilitation of outlet structure). However, rehabilitation works itself are not part of this Project;

Implementation of systematic monitoring process supported by SCADA system in Upper Akhouryan Basin, covering all small hydropower plants (SHPPs) and reservoirs.

Stage 1 (Phase2) includes:

Installation of gravity fed infrastructure for a pilot area at the end of the Right Bank Irrigation Canal for efficient irrigation technologies.

Stage 2 (to be covered by separate loan) includes:

Raise Kaps Dam to a higher level and increase storage capacity to up to 60 Mm³. Additional pipelines and conveyance systems towards the Talin/ Armavir area will be constructed and will allow irrigation of additional land.



More than one third of the Armenian population is involved in agriculture providing between 20 and 30% of Armenia’s gross domestic product (GDP). Most of the agricultural production is supported by irrigation. Irrigation is important to maintain and further increase crop yields.

Akhouryan River is forming the largest left bank tributary of the Araks River. Akhouryan River has it source in Lake Arpi in the high plateau of Ashotsk. Since 1925 the attention was focused on the development of the water resources of Akhouryan River for irrigation purposes. In 1951 the natural Lake Arpi, which is the starting point of Akhouryan River, was developed as a major storage reservoir for irrigation purposes providing a capacity of approx. 105 Mm³.

During the Soviet era a 90 m high rockfill Kaps dam was planned. The construction of the Kaps Dam and Reservoir started in 1985 but was interrupted 1988 due to a heavy earthquake. The construction was finally stopped after the RA independence in the early 1990s. The works for a diversion tunnel and the embankment construction to a height of 26 m had already been completed. Since this time the Akhouryan River flows through the construction diversion tunnel below the embankment.

The abandoned dam and the river diversion using the construction tunnel remain a serious threat for the security of the downstream population, because of the increased possibility that the diversion tunnel may not cope with extreme floods or could be damaged and blocked leading to the overtopping of the 26 m high embankment. Such an event could even affect the suburbs of Gyumri with approx. 120,000 inhabitants.

Thus, the Project ‘Construction of Kaps Reservoir and Gravity Irrigation System’ which relaunched by the State Committee of Water Economy (SCWE) under the Ministry of Energy Infrastructures and Natural Resources (MEINR) of the Republic of Armenia, and will be implemented with funding by KfW Development Bank in two stages, (Stage 1 implemented by Consulting Engineer Salzgitter GmbH (Germany)), involves stabilization, rehabilitation and further construction of the Kaps Dam and Reservoir, in order to extend and upgrade the existing irrigation system at the Akhouryan River within the Shirak Province.



Բողոքների ձևաթուղթ ներբեռնել ստորև․


Բողոքները կարող են ներկայացվել հետևյալ միջոցներով


  • հեռախոս – հատուկ հեռախոսահամար բողոքների հանձնման համար՝
  • էլեկտրոնային հասցե – հատուկ էլեկտրոնային փոստի հասցե բողոքների հանձնման համար՝
  • փոստ – հատուկ հասցե բողոքների հանձնման համար՝
  • Առցանց Դիմումի ձև
  • Բանավոր կերպով Բողոքների համակարգման կետերում նշանակված Բողոքների հասցեգրման կոնտակտային անձանց


Բողոքների համակարգման կետերի ցանկ

ՀՀ ԲՀԿ կոդ Հասցե Նշանակված ԲՀԿԱ (անուն/ հեռախոս / էլ.-փոստ) Մեկնաբանություններ


Բողոքների հասցեագրման մեխանիզմը թույլ է տալիս շահառուներին և հանրությանը բարձրացնել հարցեր «Ջրային ռեսուրսների համատեղված կառավարում/Ախուրյան գետ, փուլ 1, Կապսի ջրամբարի և ոռոգման ինքնահոս համակարգի կառուցում» ծրագրի վերաբերյալ, տրամադրել տեղեկություն և մեկնաբանություններ ծրագրի աշխատանքների և դրանցից բխող բողոքների կարգավորման մասին: Բողոքների հասցեագրման մեխանիզմը ուղղված է ազդակիր համայնքներից և շահառուներից ծրագրի հետ առնչվող բողոքների ստացմանը, գնահատմանը և կարգավորմանը: Այն տարբերվում է վեճերի լուծման այլ ձևերից (օր. դատարան, վարչական համակարգեր և այլն) նրանով, որ այն առաջարկում է ծրագրի շրջանակներում առաջացած խնդիրների լուծում տեղում, պարզեցված, բարեկամաբար և փոխշահավետ ճանապարհով:

Ցանկացած անձ կարող է ներկայացնել բողոք, եթե գտնում է, որ ծրագրի աշխատանքները բացասական ազդեցություն են ունենում իրենց, իրենց համայնքների կամ շրջակա միջավայրի վրա: Յուրաքանչյուր պահի կարող են իրականացվել իրավական գործողություններ գործող օրենքների և կարգավորումների համաձայն:

Բողոքների հասցեագրման մեխանիզմը, որպես Ծրագրի ընդհանուր կառավարման աշխատանքների մի մաս, կլինի շարունակական ծրագրի իրականացման ողջ ժամանակահատվածում՝ ծառայելով հասարակության, ազդակիր կամ հնարավոր ազդեցության ենթակա անձանց, ինչպես նաև Ծրագրի բոլոր բաղադրիչների համար, որոնք իրականացվում են տարբեր կողմեր/կազմակերպություններ, խորհրդատուների/ կապալառուների կողմից:

Բողոքների լուծումը ներառում է բողոքների փուլային լուծման գործընթաց, ինչպես նաև պարտավորությունների նշանակում համապատասխան մարմիններին` պատշաճ իրականացման համար:

Փուլ 1`

  • բողոքների ստացում և ընթացքի հետևում,
  • բողոքների ուսումնասիրում և լուծման տարբերակների առաջարկում,
  • պատասխանների պատրաստում,
  • բողոքների մշտադիտարկում, զեկուցում, գնահատում,

Փուլ 2` ծանուցում շահառուներին մշակված բողոքների հասցեագրման մեխանիզմի մասին։

Այնուամենայնիվ, վերոնշյալ բողոքների հասցեագրման մեխանիզմը չի սահմանափակում բողոքող կողմի իրավունքը գործը ներկայացնել դատարան բողոքարկման գործընթացի հենց առաջին կամ ցանկացած փուլում:


նդֆհյյ ֆգյգկ



Հայաստանի տարածքային զարգացման հիմնադրամի/ՀՏԶՀ Ջրային տնտեսության ծրագրերի իրականացման մասնաճյուղը հանդես է գալիս որպես հիմնադրամի առանձնացված ստորաբաժանում և «Ջրային տնտեսության ԾԻԳ» պետական հիմնարկի լուծարումից հետո վերջինիս կողմից իրականացված ծրագրերի շարունակողն է։ «Ջրային տնտեսության ԾԻԳ» պետական հիմնարկը ստեղծվել է 1994 թվականին, Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 15.12.1994 թվականի թիվ 577 որոշմամբ՝ իրավաբանական անձի կարգավիճակով, որպես ծրագրերի իրականացման գրասենյակ: Այնուհետև ՀՀ կառավարության մի քանի որոշումներով ԾԻԳ-ի կարգավիճակը փոփոխվել է և գրասենյակը գործել է ՀՀ կառավարության 2011 թվականի ապրիլի 28-ի թիվ 531-Ն որոշմամբ հաստատված՝ «Ջրային տնտեսության ԾԻԳ» պետական հիմնարկի կանոնադրությամբ և կառուցվածքով, որպես գործադիր մարմինների կազմում գործող ծրագրերի իրականացման պետական հիմնարկ:

«Ջրային տնտեսության ԾԻԳ»-ի կողմից իրականացվել են ոռոգման ոլորտի ջրային համակարգերի արդիականացման, բարելավման ծավալուն աշխատանքներ, կառուցվել են ինքնահոս ոռոգման համակարգեր, նորոգվել են ջրանցքներ, կառուցվել նորերը, ավարտվել է Մարմարիկի ջրամբարի շինարարությունը։

2019 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Ջրային տնտեսության ԾԻԳ-ը լուծարվել է, 2020 թվականի փետրվարի 1–ին ստեղծվել է Ջրային տնտեսության ծրագրերի իրականացման մասնաճյուղը, որի գործառույթներն են․

Հայաստանի Հանրապետությունում ջրային համակարգերի կառավարման ոլորտում Հիմնադրամին վերապահված և Մասնաճյուղին հանձնարարված ծրագրերի իրականացման շրջանակներում աշխատանքների կատարման ընթացիկ ժամանակացույցի և ծրագրերի նախահաշիվների կազմումը, աշխատանքների որակի, կատարման ժամկետների նկատմամբ հսկողությունը, ծրագրերով նախատեսված ապրանքների և ծառայությունների ձեռքբերումը, ինչպես նաև ծրագրերի մոնիթորինգը՝ ներառյալ համապատասխան միջազգային կամ օտարերկրյա վարկատու կազմակերպության կողմից, ինչպես նաև ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված ձևով հաշվետվությունների կազմելն ու ներկայացնելը և այլ մի շարք գործառույթներ։

Շարունակելով գրասենյակի կողմից իրականացված ծրագրերը՝ Մասնաճյուղը ծրագրեր է իրականացնում ոռոգման և խմելու ջրի ոլորտներում, կառուցվում են ջրամբարներ։

«Ջրային ռեսուրսների համատեղված կառավարում (ՋՌՀԿ)/ Ախուրյան գետ, Փուլ 1, Կապսի ջրամբարի և ինքնահոս ոռոգման համակարգի կառուցում» ծրագիրն իրականացվում է Հայաստանի տարածքային զարգացման հիմնադրամի Ջրային տնտեսության ծրագրերի իրականացման մասնաճյուղի միջոցով։



Հայաստանի տարածքային զարգացման հիմնադրամը/ՀՏԶՀ հիմնադրվել է Սոցներդրումների հիմնադրամի վերակազմավորման հիմքի վրա` «2014-2025թթ. Հայաստանի հեռանկարային զարգացման ծրագրի» տարածաշրջանային զարգացման քաղաքականության շրջանակներում: 1996 թվականից ի վեր Սոցներդրումների հիմնադրամը հսկայական գործունեություն է ծավալել համայնքային ենթակառուցվածքների վերականգնման գործում՝ իրականացնելով բազմաթիվ ծրագրեր: Երկրի բոլոր մարզերում հիմնադրամի գործունեության արդյունք են նորակառույց և վերակառուցված դպրոցները, համայնքային կենտրոնները, խմելու և ոռոգման ջրագծերը, առողջապահական կենտրոնները և այլն։

ՀՀ կառավարության 2014 թվականի դեկտեմբերի 25-ի թիվ 1521-Ն որոշման համաձայն Սոցներդրումների հիմնադրամը վերանվանվել է Հայաստանի տարածքային զարգացման հիմնադրամ:  Հիմնադրամի ֆինանսավորմամբ համայնքների ղեկավարների մեծամասնությունը վերապատրաստման դասընթացների շնորհիվ գիտելիք ու հմտություններ են ստացել` ֆինանսական կառավարման, բյուջետավորման, հարկային և ունեցվածքային կառավարման ասպարեզում: Հիմնադրամի գործունեությունը համահունչ է ՀՀ կառավարության ծրագրերին և կարևորագույն գործիք է ոլորտային ռազմավարական ծրագրերի իրականացման համար:

Հայաստանի տարածքային զարգացման հիմնադրամը հանդիսանում է «Ջրային ռեսուրսների համատեղված կառավարում (ՋՌՀԿ)/ Ախուրյան գետ, Փուլ 1, Կապսի ջրամբարի և ինքնահոս ոռոգման համակարգի կառուցում» ծրագրի իրականացնող մարմին։



Ջրային կոմիտեն ՀՀ Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությանը ենթակա մարմին է, որի գործունեության նպատակն է Հայաստանի Հանրապետության ջրային ոլորտի քաղաքականության մշակման և իրագործման ապահովումը։ Կոմիտեի խնդիրներն են՝ պետական սեփականություն հանդիսացող ջրային համակարգերի կառավարումն ու անվտանգ օգտագործման ապահովումը, ջրի ազգային ծրագրի իրականացման ապահովումը, ջրային համակարգերի ներդրումային քաղաքականության մշակումն ու իրականացումը, ներդրումային ծրագրերի փորձաքննության կազմակերպումը։

Ջրային կոմիտեի գործառույթներն են՝ ոլորտի զարգացման և բարեփոխումների ռազմավարության, այդ թվում ֆինանսական ռազմավարության մշակումը և իրականացման ապահովումը, ինչպես նաև դրանցից բխող ներդրումային ծրագրերի նախապատրաստումն ու կառավարումը, օգտագործելի ջրային ռեսուրսների պահանջարկի հաշվարկման ամենամյա և հեռանկարային աշխատանքներին մասնակցությունը, ինչպես նաև վերաբաշխման ապահովումը։ Կոմիտեին են վերապահված նաև ոլորտում ներդրումային ծրագրեր իրականացնող պետական հիմնարկների կառավարման լիազորությունների իրականացումը, իր իրավասությունների սահմաններում ոլորտին առնչվող միջազգային համագործակցության իրականացմանն օժանդակումն ու մի շարք այլ գործառույթներ։

Ջրային կոմիտեն հանդիսանում է «Ջրային ռեսուրսների համատեղված կառավարում (ՋՌՀԿ)/ Ախուրյան գետ, Փուլ 1, Կապսի ջրամբարի և ինքնահոս ոռոգման համակարգի կառուցում» ծրագրի գործադիր մարմին։


ԲՍԱԳ-ի ուսումնասիրության ընդհանուր նպատակն է ներկայացնել ծրագրի ներկա իրավիճակը տարածաշրջանում, գնահատել բնապահպանական և սոցիալական տեսանկյունից դրական և բացասական պոտենցիալ ազդեցությունները և մշակել համապատասխան մեղմացման/փոխհատուցման միջոցներ և մշտադիտարկամն մոտեցումներ:

Բնապահպանական ներկայիս իրավիճակի և տեխնիկական պլանավորման հիման վրա Ֆիխտները սահմանել և գնահատել է բնապահպանական և սոցիալական գնահատման ազդեցությունները, Կապսի ջրամբարի և պատվարի շինարարության և շահագործման ժամանակահատվածում: Ազդեցության գնահատումը կենտրոնացել է Ծրագրի էկոլոգիական ասպեկտների և տեղական բնակչության վրա ազդեցության խնդիրներին: Երկրորդ քայլով ազդեցությունների մեղմացման և մոնիտորինգի համապատասխան միջոցառումները հաշվի են առնվել՝ հնարավոր բացասական ազդեցությունները նվազեցնելու համար:

ՇՄԱԳ-ի հիմնական նպատակներն են.

  • ներկայացնել Ծրագրի շրջանակները՝ ներառյալ ընթացիկ նախագիծը և հիմնական տեխնիկական ասպեկտները.
  • վերլուծել Ծրագրի տարածաշրջանի բնապահպանական և սոցիալական ներկա իրավիճակը և ազդեցության գնահատման պահանջները` միջազգային բոլոր քաղաքականություններին (օրինակ՝ KfW զարգացման բանկի կայունության ուղեցույց, Միջազգային ֆինանսական կորպորացիայի (ՄՖԿ)/ Համաշխարհային բանկի ԲԱԱԱ ուղեցույցներ, ԵՄ ՇՄԱԳ ուղեցույց, պատվարների համաշխարհային կոմիտե (ՊՀԿ)-ի առաջարկություններ) ինչպես նաև Հայաստանի բնապահպանական ուղեցույցներին և պահանջներին համապատասխան.
  • տեխնիկական նախագծման, առկա տվյալների և սեփական դաշտային հետազոտությունների հիման վրա իրականացնել բնապահպանական և սոցիալական ազդեցության գնահատման (ԲՍԱԳ) մանրամասն բնութագրում՝ Ծրագրի տարածքում առկա շրջակա միջավայրի և սոցիալական իրավիճակի մասին պատկերացում կազմելու և պոտենցիալ դրական և բացասական ազդեցությունները գնահատելու նպատակով.
  • սահմանել և առաջարկել շինարարության և շահագործման ընթացքում բնապահպանական և սոցիալական ազդեցության գնահատման (ԲՍԱԳ) բացառման, նվազեցման կամ մեղմացման գործողություններ և առաջարկել այնպիսի մեղմացման / փոխհատուցման և մշտադիտարկման միջոցառումներ, որոնք խորհուրդ է տրվում իրականացնել ծրագրի իրականացման ժամանակ, բնապահպանական և սոցիալական կառավարման և մոնիտորինգի պլանի (ԲՍԿՄՊ) կազմման միջոցով:

ԲՍԱԳ-ի հրապարակման արդյունքում (ներառյալ՝ ԲԿՄՊ-ն), շահագրգիռ կողմերի և ծրագրի ազդեցությունը կրող բնակչության մտահոգությունների վերհանման և հետադարձ կապի հաստատման նպատակով կազմակերպվել է Հանրային քննարկում:



Ծրագիրն իրականացվելու է տարբեր փուլերով և ենթափուլերով .

Ծրագրի առաջին փուլի առաջին ենթափուլը Ախուրյանի աջափնյա ոռոգման ջրանցքի (ԱՈՋ) և Շիրակի ոռոգման մայր ջրանցքի (ՇՈՄՋ) միջոցով կաջակցի մոտավորապես 19400 հա ոռոգվող գյուղատնտեսական հողատարածքներին (ներկայումս ոռոգվող 5820 հա) և լրացուցիչ, մոտավորապես 4600 հա ոռոգման ոչ ենթակա հողերին: Պատվարի նախագիծը պետք է հաշվի առնի հետագա փուլում պատվարի բարձրացման հնարավորությունը: Առաջին փուլի առաջին ենթափուլը կներառի հետևյալը.

Փուլ 1, ենթափուլ 2-ը կներառի պիլոտային տարածքում (Ախուրիկ և Երազգավորս համայնքներում) 704 հա տարածքում, Ախուրյանի աջափնյա ոռոգման ջրանցքի (ԱՈՋ) վերջում (գումարած 39 հա տնամերձ այգիների համար) տեխնոլոգիաների արդյունավետության համար ինքնահոս սնվող համակարգերի ներդրում։

Փուլ 2, որը իրականացվելու է առանձին վարկային պայմանագրով, նախատեսում է բարձրացնել Կապսի ջրամբարը և ավելացնել վերջինիս ծավալը մինչև 60 մլն.մ³: Թալին-Արմավիր ավտոճանապարհին կառուցվելու են լրացուցիչ խողովակաշարեր և փոխադրման համակարգեր, որոնք հնարավորություն կտան ոռոգելու լրացուցիչ 7000 հա տարածք:

Կումայրու թունելի վերականգնման/ավարտին հասցնելուն ուղղված շինարարական աշխատանքները ֆինանսավորվելու են 1-փուլի 2-րդ ենթափուլում: Կումայրու թունելի վերականգնման հնարավոր ազդեցությունները ներառված են ԲՍԱԳ-ի մեջ, քանի որ այն իրականացվում է Ծրագրի 1-ին փուլի 1 ենթափուլի ֆինանսավորմամբ՝ խորհրդատուի վերջնական նախագծմամբ և մրցույթային փաստաթղթերի պատրաստմամբ:


Ծրագրի ընդհանուր նպատակն է նպաստել Շիրակի մարզում Ախուրյան գետի սահմանափակ ջրային ռեսուրսների կայուն օգտագործմանը՝ հաշվի առնելով մրցակցային պայմաններում տարբեր ջրօգտագործողների շահերը: Ծրագիրը նպատակ ունի ապահովել Ախուրյան գետի ջրային ռեսուրսների կայուն օգտագործում; բարձրացնել գյուղատնտեսական արտադրողականությունը, նպաստել սննդի անվտանգությանը, նվազեցնել թիրախային խմբի խոցելիությունը կլիմայի փոփոխության հետևանքների նկատմամբ; պահպանել այդ տարածքի էկոհամակարգերը և կենսաբազմազանությունը, նվազեցնել ռիսկերը Կապսի անավարտ ջրամբարի ստորին հոսքում գտնվող բնակչության համար:

Ծրագիրն ներառում է Կապսի պատվարի և ջրամբարի կայունացումը, վերականգնումն ու հետագա կառուցումը: Ծրագիրն ընդգրկվելու է ջրային ռեսուրսների համապարփակ կառավարման (ՋՌՀԿ) շրջանակում` Ախուրյան գետավազանում և ջրօգտագործող խմբերի համար ջրային ռեսուրսների առավել կայուն կառավարում ապահովելու նպատակով:

Ծագիրը կիրականացվի տարբեր փուլերով. 1-ին փուլը (1-ին փուլ) ներառում է. «Ծրագիրը» ԲՍԱԳ խորհրդատվության համար.

Կապսի պատվարի և ջրամբարի (25 Մմ3 պահեստավորման հզորությամբ) վերականգնում / կառուցում՝ Ախուրյան գետի վերին հոսքում ոռոգումն ու ջրային ռեսուրսների առավել արդյունավետ կառավարումն ապահովելու համար:

Հարակից կառույցների վերականգնում / կառուցում (ելքի հատակային և ոռոգման կառուցվածքներ, թունելներ, ջրհեռներ և այլն), որոնք նախագծվելու են այնպես, որպեսզի հնարավոր լինի ջրամբարի պահեստավորման հզորությունը հասցնել մինչև 60 Մմ3:

Արփի լճի վերին հոսքի աշխատանքների նախագծում (օր.՝ նոր պատվարի հնարավոր վերականգնում կամ կառուցում, ինչպես նաև հարակից կառույցների վերականգնում): Այնուամենայնիվ վերականագնման աշխատանքները սույն Ծրագրի մաս չեն կազմում:

Ախուրյանի գետավազանի վերին հոսքում, ներառյալ բոլոր ՓՀԷԿ-երն ու ջրամբարները, համակարգված մշտադիտարկում SCADA համակարգի միջոցով:

Փուլ 1 (ենթափուլ 2) ներառում է.

արդյունավետ ոռոգման նպատակով աջափնյա ոռոգման ջրանցքի վերջում՝ պիլոտային տարածքում, ինքնահոս ոռոգման ենթակառուցվածքի տեղադրում:

Փուլ 2 (իրականացվելու է առանձին վարկային միջոցների հաշվին) ներառում է.

Կապսի պատվարի մակարդակի և ջրամբարի պահեստավորման հզորության բարձրացում մինչև 60 մլն. մ3: Կկառուցվեն նաև լրացուցիչ խողովակաշարեր և փոխադրման համակարգեր դեպի Թալին/Արմավիրի տարածաշրջան, որը թույլ կտա ոռոգել լրացուցիչ հողատարածքներ:


Հայաստանի մեկ երրորդից ավելին բնակչութունը զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ` ապահովելով Հայաստանի համախառն ներքին արդյունքի (ՀՆԱ) 20-30% -ը: Գյուղատնտեսական արտադրանքի մեծ մասը ապահովվում է ոռոգմամբ, որը կարևոր է բերքի պահպանման և գյուղատնտեսական մշակաբույսերի արտադրողականության բարձրացման համար:

Ախուրյան գետը Արաքս գետի ամենամեծ ձախակողմյան վտակն է, որը սկիզբ է առնում Արփի լճից՝ Աշոցքի բարձրավանդակից: 1925 թ. ի վեր ուշադրությունը կենտրոնացվել է Ախուրյան գետի ջրային ռեսուրսների ոռոգման նպատակով օգտագործման զարգացմանը: 1951թ.–ին Արփի լիճը, որը համարվում է Ախուրյանի գետի մեկնարկային կետն ու 230 կմ² հողատարածքների վերահսկման գոտին, մշակվել է որպես ոռոգման նպատակներով օգտագործվող խոշոր պահեստային ջրամբար, որն ապահովում է մոտավորապես 105 մլն.մ³ ծավալ:

Խորհրդային տարիներին Կապսի տարածքում նախատեսվում էր կառուցել 90մ բարձրությամբ քարե պատվար և 90 Մմ³ հզորությամբ ջրամբար: Շինարական աշխատանքները մեկնարկեցին 1985թ., սակայն 1988թ. Դադարեցվեցին՝ ավերիչ երկրաշարժի պատճառով: Շինարարությունը վերջնականապես դադարեցվեց ՀՀ անկախության հռչակումից հետո՝ 1990-ականների սկզբներին: Դերիվացիոն թունելի և 26մ բարձրությամբ պատվարի շինարարական աշխատանքներն այդ ժամանակ արդեն ավարտվել էին: Այդ ժամանակից ի վեր Ախուրյան գետը հոսում է պատվարի ստորին մասի դերիվացիոն թունելով:

Լքված պատվարն ու գետի արտուղղման/դերիվացիոն թունելը լուրջ սպառնալիք են ներկայացնում գետի ստորին հոսքի բնակչության անվտանգության համար, քանի որ մեծ է այն ռիսկը, որ դերիվացիոն թունելը չի կարողանա դիմակայել հեղեղներին կամ կարող է վնասվել կամ արգելափակվել՝ հանգեցնելով 26 մ բարձրության պատվարի ջրածածկմանը: Սա կարող է նաև բացասաբար ազդել մոտ 120 000 բնակչություն ունեցող Գյումրի քաղաքի ծայրամասային թաղամասների վրա:

Հետևաբար ՀՀ էներգետիկ ենթակառուցվածքների և բնական պաշարների նախարարության (ՀՀ ԷԵԲՊՆ) ջրային տնտեսության պետական կոմիտեի (ՋՏՊԿ) կողմից վերագործարկված «Կապս ջրամբարի և ինքնահոս ոռոգման համակարգի  կառուցում» ծրագիրը, որի ֆինանսավորումը կիրականացվի KfW զարգացման բանկի կողմից երկու փուլով. (1-ին փուլ, որն իրականացրել է խորհրդատու Consulting Engineer Salzgitter GmbH (Գերմանիա) ընկերությունը), ընդգրկում է Կապսի պատվարի և ջրամբարի կայունացումը, վերականգնումն ու հետագա շինարարությունը՝ ընդլայնելու և բարելավելու համար Ախուրյան գետի առկա ոռոգման համակարգը Շիրակի մարզի սահմաններում:



Эл. почта  [email protected]

logo © Все права защищены